از کجا بفهمیم دچار آب مروارید شده‌ایم؟ نشانه‌ها و راهنمای تشخیص

آب مروارید یا کاتاراکت یکی از شایع‌ترین بیماری‌های چشمی است که اغلب با افزایش سن بروز پیدا می‌کند و به‌تدریج باعث تاری دید و کاهش کیفیت بینایی می‌شود. در این عارضه، عدسی شفاف چشم کدر می‌شود و نور به‌خوبی از آن عبور نمی‌کند؛ به همین دلیل فرد همه چیز را تار، مه‌آلود یا کم‌رنگ‌تر می‌بیند.
تشخیص زودهنگام آب مروارید اهمیت بسیار زیادی دارد. هرچه این بیماری در مراحل اولیه شناسایی شود، امکان کنترل بهتر آن وجود دارد و از کاهش شدید بینایی و مشکلات روزمره جلوگیری می‌شود. مراجعه به چشم‌پزشک در زمان مناسب، نه‌تنها باعث حفظ سلامت چشم‌ها می‌شود، بلکه بهترین فرصت را برای انتخاب درمان مناسب، از جمله جراحی، فراهم می‌کند.

آب مروارید چیست؟

آب مروارید یا کاتاراکت (Cataract) یکی از بیماری‌های شایع چشم است که در آن عدسی طبیعی چشم که باید شفاف و کریستالی باشد، به‌تدریج کدر می‌شود. عدسی چشم در پشت عنبیه (قسمت رنگی چشم) قرار دارد و وظیفه دارد پرتوهای نوری را روی شبکیه متمرکز کند تا تصویر واضحی از اجسام شکل بگیرد. وقتی عدسی شفافیت خود را از دست بدهد، نور نمی‌تواند به‌درستی عبور کند و همین باعث می‌شود دید فرد تار، مه‌آلود یا کم‌کیفیت شود.
در ساختار عدسی چشم، پروتئین‌ها و فیبرهایی وجود دارد که شفافیت و انعطاف آن را حفظ می‌کنند. با گذشت زمان یا به دلیل برخی عوامل دیگر، این پروتئین‌ها دچار تغییر می‌شوند و به هم می‌چسبند. در نتیجه عدسی، شفافیت خود را از دست داده و به مرور لکه‌های کدر روی آن ظاهر می‌شود. این تغییرات ابتدا کوچک و بی‌اهمیت به نظر می‌رسند، اما به تدریج گسترش می‌یابند و کیفیت دید را کاهش می‌دهند.

علائم آب مروارید

آب مروارید معمولاً به‌تدریج پیشرفت می‌کند و در ابتدا ممکن است فرد فقط تغییرات جزئی در دید خود احساس کند. اما با گذشت زمان و کدرتر شدن عدسی، علائم شدیدتر می‌شوند و زندگی روزمره فرد را تحت‌تأثیر قرار می‌دهند.

نشانه‌های اولیه آب مروارید

•    تاری دید یا دید مه‌آلود: شایع‌ترین علامت است. فرد احساس می‌کند اجسام پشت یک شیشه بخار گرفته یا مه‌آلود دیده می‌شوند.

•    حساسیت به نور و هاله دور چراغ‌ها: افراد مبتلا هنگام نگاه کردن به نورهای شدید یا چراغ‌های ماشین در شب، هاله‌های نورانی می‌بینند و چشمشان زود خسته می‌شود.

•    نیاز به تغییر مکرر نمره عینک: بیماران متوجه می‌شوند که نمره عینکشان مرتب تغییر می‌کند، اما با این وجود باز هم وضوح دید بهبود چندانی پیدا نمی‌کند.

نشانه‌های پیشرفته آب مروارید

•    دشواری دید در شب: دید در محیط‌های کم‌نور به‌شدت کاهش می‌یابد و رانندگی در شب سخت و خطرناک می‌شود.

•    کاهش دید رنگ‌ها: رنگ‌ها شفافیت خود را از دست می‌دهند و زرد، کم‌رنگ یا کدر به نظر می‌رسند.

•    دید دوگانه یا سایه در یک چشم: فرد ممکن است اجسام را به صورت دو تصویر یا با سایه ببیند، حتی زمانی که فقط با یک چشم نگاه می‌کند.

چه کسانی بیشتر در معرض آب مروارید هستند؟

آب مروارید می‌تواند هر کسی را در طول زندگی درگیر کند، اما برخی افراد بیشتر در معرض ابتلا قرار دارند. شناخت این گروه‌ها کمک می‌کند پیشگیری و تشخیص زودهنگام جدی‌تر گرفته شود.

•    افراد بالای ۵۰ سال: شایع‌ترین گروه درگیر آب مروارید سالمندان هستند. تغییرات طبیعی عدسی با افزایش سن باعث می‌شود بیشتر افراد پس از ۵۰ سالگی درجاتی از کدورت عدسی را تجربه کنند.

•    بیماران دیابتی: قند خون بالا باعث تغییرات شیمیایی در عدسی چشم می‌شود و خطر ابتلا به آب مروارید را چندین برابر می‌کند.

•    سابقه خانوادگی آب مروارید: اگر در خانواده نزدیک (پدر، مادر یا خواهر و برادر) کسی دچار این بیماری شده باشد، احتمال ابتلای دیگر اعضا هم بیشتر خواهد بود.

•    افرادی که در معرض نور خورشید یا اشعه UV هستند: مشاغلی مثل کشاورزان، رانندگان، ماهیگیران یا افرادی که در مناطق آفتابی زندگی می‌کنند، به دلیل تماس مداوم با نور خورشید و اشعه فرابنفش، بیشتر در معرض آب مروارید هستند.

روش‌های تشخیص آب مروارید

تشخیص آب مروارید معمولاً ساده است و با یک معاینه دقیق توسط متخصص چشم یا اپتومتریست انجام می‌شود. هرچه تشخیص زودتر باشد، امکان کنترل و درمان بهتر فراهم خواهد شد.

•    معاینه چشم توسط چشم‌پزشک یا اپتومتریست: اولین و مهم‌ترین قدم است. در این معاینه وضعیت کلی بینایی، عدسی چشم و سایر بخش‌ها بررسی می‌شود.

•    آزمایش‌های بینایی‌سنجی: این تست‌ها کمک می‌کنند تا میزان وضوح دید و تغییرات ایجادشده در بینایی به‌طور دقیق مشخص شود.

•    بررسی عدسی چشم با لامپ شکاف (Slit Lamp): ابزاری تخصصی است که به پزشک یا اپتومتریست اجازه می‌دهد عدسی چشم را با بزرگ‌نمایی بالا بررسی کند و میزان کدورت آن را بسنجد.

•    تست حساسیت به نور و دید رنگی: این آزمایش‌ها می‌توانند تغییراتی مثل کاهش تحمل نور یا تغییر در درک رنگ‌ها را که از نشانه‌های آب مروارید هستند، آشکار کنند.

اگر احساس می‌کنید دچار تاری دید یا علائم آب مروارید هستید، بهترین کار مراجعه به یک مرکز معتبر اپتومتری است. در مجموعه‌ی ما خدمات کامل معاینه و تست‌های تخصصی چشم ارائه می‌شود تا در صورت وجود آب مروارید یا هر مشکل دیگر، در سریع‌ترین زمان ممکن تشخیص داده شود.

جمع‌بندی

آب مروارید بیماری‌ای است که به‌تدریج باعث کاهش شفافیت عدسی چشم می‌شود و اگر به‌موقع تشخیص داده نشود، می‌تواند کیفیت زندگی و دید روزمره فرد را به شدت تحت‌تأثیر قرار دهد. نشانه‌هایی مثل تاری دید، حساسیت به نور، دید مه‌آلود یا تغییر در تشخیص رنگ‌ها از مهم‌ترین علائم این بیماری هستند. تشخیص زودهنگام و مراجعه به پزشک یا اپتومتریست کمک می‌کند تا روند بیماری کنترل شود و در زمان مناسب بهترین درمان انتخاب گردد.
برای مراقبت از چشم‌ها، استفاده از عینک آفتابی استاندارد، ترک سیگار، تغذیه سالم و انجام معاینات منظم چشمی ضروری است. اگر شما یا اطرافیانتان علائمی شبیه آب مروارید دارید، همین امروز برای یک معاینه تخصصی چشم اقدام کنید تا از بروز مشکلات جدی‌تر جلوگیری شود.

پرسش‌های متداول درباره آب مروارید

آیا آب مروارید همیشه به جراحی نیاز دارد؟

خیر. در مراحل اولیه ممکن است تنها با تغییر عینک یا مراقبت‌های ساده بتوان دید را بهبود بخشید. اما در مراحل پیشرفته، زمانی که تاری دید زندگی روزمره را مختل کند، جراحی تنها راه‌حل مؤثر است.

آیا آب مروارید می‌تواند هر دو چشم را درگیر کند؟

بله، معمولاً آب مروارید به‌تدریج در هر دو چشم ایجاد می‌شود، اما سرعت پیشرفت آن در هر چشم می‌تواند متفاوت باشد.

آیا آب مروارید درمان دارویی دارد؟

خیر. تاکنون هیچ دارویی قادر به درمان یا متوقف کردن آب مروارید نبوده است. تنها روش قطعی درمان، جراحی است که طی آن عدسی کدر برداشته و با یک عدسی مصنوعی شفاف جایگزین می‌شود.